Adaptacje, kodowanie i programowanie to czynności, których dokonujemy w samochodzie przede wszystkim podczas wymiany części. Jednak sprytni fachowcy wykorzystują te narzędzia także w diagnostyce. Prawie każdą zmianę w oprogramowaniu – a do takich należy na przykład kodowanie – można w każdej chwili cofnąć i przywrócić wersję pierwotną. W diagnostyce te działania wykorzystuje się do szybszego wykrycia usterki.

Przykład: w samochodzie grupy Volkswagen występują błędy czujnika oleju. Po naprawieniu przewodów elektrycznych i wymianie wtyczki czujnika zamontowano nowy czujnik. Nie był to jednak element oryginalny, lecz tańszy zamiennik, zgodny z numerem VIN i pasujący do samochodu. Na początku udało się wykasować błędy, ale już po uruchomieniu silnika pojawił się komunikat o niesprawności układu olejowego. Błąd dotyczył temperatury oleju silnikowego. Skaner pokazywał temperaturę -60°C, co świadczyło o możliwej przerwie w obwodzie elektrycznym. Taka wartość nie jest pomiarem rzeczywistym – sterownik podaje ją w przypadku wykrycia uszkodzenia.

Odszukanie przyczyny takiego komunikatu nie zawsze jest łatwe i szybkie. Może istnieć wiele powodów takiego stanu: uszkodzone okablowanie, wtyczki elektryczne, porozginane piny – nie tylko przy samym czujniku, ale także w innych miejscach, na przykład we wtyczkach połączeniowych. Zasilanie tego czujnika pochodzi ze skrzynki bezpiecznikowej i tam również może występować problem. Wreszcie wtyczki zespołu wskaźników mogą nie kontaktować albo mogą mieć uszkodzone gniazda lutownicze na płytce.

Wykorzystanie programowania

Sprawdzanie krok po kroku wielu elementów i długich przewodów to metoda pracochłonna. Dzięki programowaniu możemy wyeliminować całe odcinki toru komunikacyjnego, stwierdzając, że są sprawne. W grupie samochodów Volkswagen mamy tzw. kanały, w których można zmieniać kodowanie, czyli konfigurację pracujących elementów. W naszym przypadku jest to kanał numer 39 w oprogramowaniu zespołu wskaźników. W internecie, na przykład na stronach Ross-Tech, opisano te grupy oraz podano wskazówki, co i jak można zmienić.

Po połączeniu z zespołem wskaźników (popularnie zwanym zegarami) wybieramy adaptacje, a następnie kanał 039. Do wyboru mamy wartość 0, co oznacza zastosowanie standardowego czujnika mierzącego ciśnienie i poziom oleju, albo wartość 1 – czyli czujnik z funkcją pomiaru temperatury oleju. Pomimo fizycznie zamontowanego czujnika wielofunkcyjnego (z pomiarem temperatury) możemy wybrać opcję czujnika uproszczonego. W naszym przypadku wybranie tej opcji spowodowało zniknięcie komunikatów o uszkodzeniu układu kontroli oleju silnikowego. Tym jednym działaniem udowodniliśmy, że droga komunikacyjna między czujnikiem a wskaźnikami jest sprawna. W praktyce oznaczało to zaoszczędzenie kilku godzin pracy.

Czujnik wielofunkcyjny został potraktowany jako uproszczony i funkcjonował prawidłowo. Na tym etapie diagnostyki podejrzane były już tylko dwa elementy: czujnik (który mógł być nieprawidłowy lub uszkodzony, mimo że nowy) albo zespół wskaźników. Niektóre zestawy wskaźników nie są przystosowane do odczytu temperatury oleju silnikowego – można to sprawdzić po ich numerze. Nie znając historii napraw pojazdu, należało zweryfikować wszystkie możliwości. Mimo to metoda zmiany konfiguracji okazała się skuteczna.

Inne zastosowania w praktyce

Istnieje wiele przypadków, kiedy można wykorzystać konfigurację i programowanie do celów diagnostycznych. Na przykład w samochodzie sporadycznie nie działały podnośnik szyby i zamek elektryczny w drzwiach. Problem dotyczył prawych drzwi, a dostępny był moduł od drzwi lewych. Samo podstawienie elementu nie przyniosło efektu, ponieważ należało najpierw odpowiednio skonfigurować moduły. Oczywiście wszystkie te czynności wykonuje się w celach diagnostycznych, a następnie przywraca ustawienia oryginalne.

Pod pojęciem programowania rozumiemy wszelkiego rodzaju zmiany, które można wykonać skanerem i innymi urządzeniami, także poza samochodem. Na stole laboratoryjnym, mając wymontowany sterownik, można przy użyciu programatora wprowadzić różne modyfikacje, a po zakończeniu diagnostyki przywrócić pierwotną wersję oprogramowania. Wiele takich sytuacji jest oczywistych i powszechnie znanych. Przykładowo: pilot samochodu nie działa, choć wydaje się sprawny. Fachowiec zajmujący się kluczami i pilotami często używa drugiego pilota i próbuje zaprogramować go do pojazdu. Celem nie jest sprzedaż nowego urządzenia, lecz sprawdzenie, czy moduł komfortu działa prawidłowo. Po takiej próbie pilot powinien zostać usunięty z pamięci samochodu.

Uniwersalne skanery mają coraz większe możliwości, z których trzeba umieć korzystać. W wielu trudnych przypadkach uszkodzeń nie da się przeprowadzić skutecznej diagnostyki bez wykorzystania programowania jako narzędzia pomocniczego. Programowanie pomaga szybko zidentyfikować uszkodzone elementy, sterowniki i okablowanie.