Jak bezpiecznie kupić używany samochód w Polsce? To, czy transakcja rzeczywiście okaże się udana, zależy od tego, jak skrupulatnie sprawdzisz samo auto i dokumenty oraz czy zapłacisz za nie we właściwy sposób i we właściwym momencie. Samochód może się okazać w gorszym stanie technicznym, niż sugeruje opis w ogłoszeniu. Sprzedający nie zawsze jest właścicielem pojazdu. Również przy płatności kupujący popełniają błędy, których nie da się już naprawić.
Na co uważać, czytając ogłoszenie
Ryzykowne i podejrzane oferty można odsiać już na etapie przeglądania ogłoszeń o sprzedaży aut, bez wychodzenia z domu. Zacznij od zdjęć dołączonych do opisu: czy sprzedający pokazał samochód z różnych stron, czy widać progi, czy są zdjęcia wnętrza i deski rozdzielczej ze stanem licznika. Zachowaj czujność, jeśli zauważysz któryś z poniższych sygnałów:
- Cena wyraźnie niższa od rynkowej. Porównaj ceny podobnych aut z tego samego rocznika i o zbliżonym przebiegu. Jeśli samochód jest tańszy o 20–30%, musi być ku temu jakiś powód. Być może jego naprawa będzie kosztowna, są problemy z dokumentami albo masz do czynienia z oszustami.
- Sprzedający nie podaje numeru VIN. Uczciwy sprzedający nie ma nic do ukrycia: numer VIN jest wpisany w dokumentach i powtórzony na nadwoziu auta. Odmowa podania tego unikalnego identyfikatora może wynikać z chęci ukrycia historii eksploatacji pojazdu.
- Handlarz podaje się za osobę prywatną, choć jego numer telefonu pojawia się w dziesiątkach innych ogłoszeń, a on sam nie potrafi odpowiedzieć na podstawowe pytania o samochód. W ten sposób próbuje uniknąć odpowiedzialności za wady ukryte, którą z mocy prawa ponosi profesjonalny sprzedawca.
- Prośba o wpłatę zadatku przed oględzinami. „Chętnych jest bardzo dużo, auto już ktoś ogląda, przelej zadatek – i zatrzymam je dla ciebie” – to klasyczny schemat, w którym fałszywy sprzedający znika z pieniędzmi, zanim zdążysz przyjechać na oględziny.
Sprawdzenie przed spotkaniem ze sprzedającym
Poproś sprzedającego o numer VIN, numer rejestracyjny i datę pierwszej rejestracji. Wszystkie te dane są w dowodzie rejestracyjnym, więc właściciel ma je zawsze pod ręką. Dzięki nim sprawdzisz auto bezpłatnie w serwisie Historia Pojazdu (państwowy serwis oparty na danych Centralnej Ewidencji Pojazdów). Dowiesz się, czy samochód ma wykupioną polisę OC i ważne badanie techniczne, czy nie figuruje jako kradziony, ilu miał właścicieli i jaki przebieg odnotowano przy każdym badaniu technicznym. Jeśli przebieg podany w ogłoszeniu jest niższy niż ostatni odczyt z badania technicznego zapisany w ewidencji, radzimy zrezygnować z tej transakcji.
Ta ewidencja zawiera wyłącznie informacje o tym, co działo się z samochodem w Polsce. Jeśli auto zostało sprowadzone z zagranicy, o jego przeszłości za granicą powie raport VIN z serwisu checkcar.vin. Żeby mieć pełny obraz, korzystaj z obu źródeł.

Co zdradza sam numer VIN
Numer VIN składa się z 17 znaków, a pierwsze trzy z nich to kod producenta. Pierwszy znak oznacza region, w którym zmontowano samochód, a razem z drugim wskazuje kraj, w którym auto wyprodukowano. Literę W zobaczysz na przykład w autach zmontowanych w Niemczech, J – w japońskich, a cyfry 1, 4 i 5 wskazują na pojazdy pochodzące z USA.
Samochody niemieckich marek bywają montowane w USA albo w Meksyku, ale jeśli sprzedający zapewnia, że samochód zmontowano w Niemczech, a VIN wskazuje inny kraj, to albo słabo zna swoje auto, albo mija się z prawdą. Porównaj też sam numer w dokumentach i na nadwoziu. Jeśli gdzieś się nie zgadza albo widać oznaki przebicia numeru (ślady spawania, szlifowania), lepiej zrezygnować z zakupu.
Na stronie checkcar.vin znajdziesz artykuł o tym, jak ustalić kraj produkcji według numeru VIN i jakie informacje o aucie kryją pozostałe znaki kodu. Tam też zamówisz raport VIN: jeszcze przed oględzinami dowiesz się, czy samochód brał udział w wypadkach, czy nie figuruje jako kradziony i czy nie jest przedmiotem zastawu na rzecz banku lub firmy leasingowej. Serwis generuje raport z danymi z rejestrów różnych krajów, ze źródeł państwowych i komercyjnych, dzięki czemu masz do dyspozycji pełną historię auta, a nie tylko informacje z polskich oficjalnych rejestrów.
Oględziny i jazda próbna
Umawiaj się na oględziny za dnia i przy suchej pogodzie. Wtedy masz większą szansę dostrzec różnice w odcieniu lakieru, rdzę i inne usterki. Oględziny zacznij od uruchomienia zimnego silnika. Tak łatwiej wychwycić stuki, nierówną pracę na biegu jałowym itp. Zabierz ze sobą latarkę, papierowe chusteczki do sprawdzenia poziomu oleju na bagnecie oraz raport VIN, żeby porównać zawarte w nim dane z tym, co przekazuje sprzedający.
Podczas oględzin sprawdź:
1. Nadwozie. Szczeliny między drzwiami, błotnikami i maską powinny być jednakowe po obu stronach. Inny odcień lakieru na poszczególnych elementach, ślady farby na uszczelkach i śrubach błotników mogą świadczyć o przeprowadzonej naprawie.
2. Silnik. Wycieki oleju, zapach spalenizny, poziom i kolor oleju oraz płynu chłodniczego.
3. Zawieszenie. Stuki zawieszenia na nierównej drodze, ściąganie auta na bok i nierównomierne zużycie opon to oznaki niesprawnego zawieszenia albo zaburzonej geometrii nadwozia.
4. Elektronika. Wszystkie kontrolki na desce rozdzielczej powinny zapalić się po włączeniu zapłonu i zgasnąć po uruchomieniu silnika. Sprawdź działanie klimatyzacji, podnośników szyb i systemu multimedialnego.
Jazdę próbną odbądź przy różnych prędkościach i na różnych nawierzchniach, także na drogach gruntowych, i koniecznie sprawdź działanie układu hamulcowego. Skrzynia biegów powinna zmieniać biegi płynnie, bez szarpnięć i opóźnień, a sprzęgło – przenosić moment obrotowy bez ślizgania się przy przyspieszaniu. W czasie jazdy próbnej wyłącz system audio: tak łatwiej wychwycisz obce odgłosy, stuki w zawieszeniu czy szum łożysk kół. Oględziny lepiej przeprowadzić z niezależnym rzeczoznawcą – ocena specjalisty pomoże uniknąć decyzji podjętych pod wpływem emocji.
Diagnostyka na stacji kontroli pojazdów lub w serwisie
Jazda próbna i zwykłe oględziny nie zastąpią sprawdzenia auta na podnośniku i diagnostyki komputerowej. Dzięki nim uzupełnisz obraz samochodu o brakujące szczegóły:
- sprawdź podwozie i progi pod kątem rdzy i śladów spawania;
- sprawdź grubość lakieru w różnych miejscach nadwozia;
- wykryj błędy zapisane w sterownikach elektronicznych i ślady ich niedawnego kasowania;
- sprawdź kompresję silnika, stan sprzęgła i skrzyni biegów;
- sprawdź luzy w zawieszeniu i układzie kierowniczym oraz zużycie układu hamulcowego.
Najczęściej koszt diagnostyki przed zakupem auta jest nieporównywalnie niższy niż koszt naprawy którejkolwiek z wykrytych usterek. Do tego lista usterek staje się argumentem w negocjacjach ceny. Cena diagnostyki zależy od miejsca jej wykonania i zakresu kontroli. I oczywiście, jeśli sprzedający nie zgadza się udostępnić samochodu do dokładnego sprawdzenia, radzimy szukać innych ofert.

Co i gdzie sprawdzać? Na stacji kontroli pojazdów są ścieżki diagnostyczne do badania hamulców i zawieszenia – to najbardziej miarodajny i najszybszy sposób, żeby poznać stan układu jezdnego. Do diagnostyki wybierz serwis specjalizujący się w danej marce – wtedy sprawdzenie będzie dokładniejsze, a mechanicy zwrócą uwagę na typowe słabe punkty modelu.
I jeszcze jedna rada, jak bezpiecznie kupić używany samochód. Serwis wybieraj samodzielnie, a nie z polecenia sprzedającego, żeby kontrola była naprawdę niezależna.
Dokumenty i sprzedający
Na tym etapie w pierwszej kolejności sprawdź sprzedającego. Jego imię, nazwisko i adres muszą się zgadzać z danymi właściciela w dowodzie rejestracyjnym. Umowę kupna-sprzedaży może podpisać właściciel albo osoba z jego pełnomocnictwem, które też trzeba sprawdzić.
Co sprawdzić i jakie dokumenty sprzedający powinien przekazać przy transakcji:
- Dowód rejestracyjny w oryginale. Ważność badania technicznego sprawdź w serwisie Historia Pojazdu.
- Karta pojazdu, jeśli została wydana. Od 4 września 2022 r. ten dokument nie jest już wydawany i nie trzeba go przekazywać kupującemu.
- Polisa OC. Aktualna umowa obowiązkowego ubezpieczenia przechodzi na nowego właściciela razem z samochodem.
- Umowa kupna-sprzedaży w dwóch egzemplarzach, z danymi obu stron, numerem VIN, przebiegiem, ceną oraz datą i godziną przekazania auta.
Osobnej uwagi wymaga ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady auta, której zasady zależą od tego, od kogo kupujesz samochód.
Jeśli jako osoba prywatna kupujesz auto od firmy (dealera lub komisu), obowiązują przepisy ustawy o prawach konsumenta o odpowiedzialności za niezgodność towaru z umową. W takim przypadku sprzedawca przez dwa lata od wydania samochodu odpowiada za wszelkie ukryte wady techniczne, cofnięty licznik, zatuszowane ślady wypadku czy wady prawne, o których nikt cię nie poinformował. W przypadku aut używanych dealer może skrócić ten termin do jednego roku, ale tylko wtedy, gdy uprzedzono cię o tym przed zawarciem umowy i zostało to zapisane w dokumencie.
Przy zakupie samochodu od zwykłej osoby prywatnej obowiązuje rękojmia z Kodeksu cywilnego (art. 556 i 568). Domyślny okres odpowiedzialności również wynosi dwa lata, jednak przepisy pozwalają prywatnemu sprzedającemu ograniczyć albo całkowicie wyłączyć tę odpowiedzialność bezpośrednio w umowie (art. 558). Takie wyłączenie jest bezskuteczne tylko wtedy, gdy sprzedający podstępnie zataił wadę. Kupując od osoby prywatnej, szczególnie uważaj na zapis „kupujący zapoznał się ze stanem technicznym pojazdu”: w razie sporu sprzedający będzie dowodził, że kupujący obejrzał samochód i zgodził się kupić go ze wszystkimi istniejącymi wadami.
Płatność bez ryzyka
Najbezpieczniejszy sposób zapłaty to przelew bankowy w chwili podpisania umowy. W tytule przelewu wpisz markę, model i numer VIN samochodu. Pieniądze muszą trafić na konto właściciela wskazanego w dokumentach, a nie osoby trzeciej. Przelew posłuży jako dowód, gdyby okazało się, że auto było kradzione albo zostało sprzedane dwa razy.
Z gotówką jest trudniej. Nie zabieraj dużej kwoty na pierwsze oględziny i nie pokazuj jej, dopóki nie zdecydujesz się na zakup. Jeśli sprzedający nalega na zapłatę gotówką, spotkajcie się w oddziale banku: tam można wypłacić pieniądze, przeliczyć je przy świadkach i przekazać sprzedającemu. W umowie albo w pokwitowaniu musi się znaleźć zapis, że cała kwota została otrzymana. Pieniądze przekazuj jednocześnie z odbiorem kluczyków, dokumentów i podpisanej umowy. Nie wpłacaj zaliczki, dopóki auto nie przejdzie sprawdzenia po numerze VIN, oględzin i diagnostyki.
Co zrobić po zakupie?
Po podpisaniu umowy kupna-sprzedaży czekają cię jeszcze trzy formalności, każda w terminie przewidzianym przez prawo:
1. Podatek PCC. Przy zakupie od osoby prywatnej kupujący płaci 2% wartości rynkowej samochodu. Deklarację PCC-3 trzeba złożyć, a podatek zapłacić w ciągu 14 dni od dnia podpisania umowy. Można to zrobić online, przez portal podatkowy. Jeśli auto jest warte nie więcej niż 1000 zł, podatku się nie płaci. Obowiązku podatkowego nie ma też wtedy, gdy samochód sprzedaje firma, a transakcja podlega opodatkowaniu VAT.
2. Rejestracja. Samochód trzeba zarejestrować na siebie w ciągu 30 dni od zakupu. Wniosek składa się w wydziale komunikacji starostwa właściwego dla miejsca zamieszkania, a dołącza się do niego umowę kupna-sprzedaży, dowód rejestracyjny i dokument tożsamości nowego właściciela. Za niedotrzymanie terminu starosta nakłada karę: 500 zł, a jeśli wniosek nie zostanie złożony w ciągu 180 dni – 1000 zł.
3. OC. Polisa poprzedniego właściciela obowiązuje do końca okresu, za który zapłacono, i nie odnawia się automatycznie. W każdej chwili możesz ją wypowiedzieć i wykupić własną, jeśli dzięki temu zyskasz lepsze warunki. Jeśli zarejestrowany samochód nie ma ważnego OC, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny może nałożyć karę, nawet gdy pojazd nie jest użytkowany.
Najpierw sprawdzenie, potem pieniądze
Schemat działania jest więc prosty. Najpierw sprawdzasz historię po numerze VIN, potem analizujesz dane z państwowego portalu Historia Pojazdu, następnie osobiście oglądasz auto i zlecasz jego diagnostykę w serwisie, weryfikujesz dokumenty i tożsamość sprzedającego, a dopiero na końcu przechodzisz do płatności. Jeśli na którymś etapie pojawiają się problemy, nawet pozornie drobne, lepiej wstrzymać zakup. I właśnie ten schemat jest odpowiedzią na pytanie, jak bezpiecznie kupić używany samochód.



Komentarze (0)